نقاب شخصیت؛ شخصیت واقعی در برابر نقاب شخصیت

نقاب شخصیت از منظر کارل یونگ، به شخصیت های کاذبی که هر یک از ما ممکن است داشته باشیم اشاره دارد. نقاب شخصیت یا پرسونا، ابزاری بود که دوران یونان باستان به هنگام نمایش تئاتر بر چهره می زدند. شخصیت هایی که می بایست به صورت نمایشی بر روی صحنه می رفتند، هر یک دارای یک نقاب بودند که آن را جلوی صورت خود قرار می دادند.

کلمه پرسونا که واژه پرسونالیتی به معنی شخصیت نیز از آن گرفته شده است، به همین مفهوم اشاره دارد که برای چند هزار سال برای اشاره به شخصیت استفاده شده و می شود.

نقاب شخصیت چیست؟

نقاب شخصیت یعنی هر یک از ما به نحوی احساس میکنیم که یک شخص بخصوصی هستیم. گاهی اوقات نقاب ما بر اساس کاری که انجام می دهیم، ایجاد می شود. مانند آنکه من یک روانشناس هستم، شما یک مهندس هستید، شما مالک ساختمان هستید. هر کسی به طور عمومی دارای نوعی کار و حرفه است که به آن مشغول است. زمانی که ما خودمان را با یکی از ابعاد وجودمان همسان در نظر میگیریم، به آن پرسونا می گویند.

برای نمونه، یک معلم را در نظر بگیرید. کاراکتر معلم ممکن است آنچنان برای او عمیق و واقعی به نظر برسد که حتی در منزل، جمع های خودمانی و خانوادگی نیز به صورت معلم دیده می شود. به صورت خودمانی ممکن است شما بگویید که: «شما خیلی جدی گرفته اید!» و این جدی گرفتن اشاره به این واقعیت دارد که شخص با نقاب خودش همسان شده است.

چرا نقاب شخصیت ایجاد می شود؟

به طور کلی، هر یک از ما به صورت خاصی بزرگ شده ایم. تصور کنید که یک شخصی به طور طبیعی بسیار درون گرا، برون گرا، شهودی و یا احساسی و منطقی است. شرایط خانواده و ارزش ها و آنچه از او انتظار می رود ممکن است او را به سمت و سویی خلاف شخصیت واقعی و طبیعی خودش سوق دهد.

در واقع همواره نقاب شخصیت بواسطه اقتضای موقعیت ایجاد می شود. تصور کنید که یک پزشک می خواهد بیماری را ویزیت کند. او نمی تواند دغدغه ها، ناراحتی ها، دعوایی که شب گذشته با همسرش داشته را به مطب خود ببرد. اگر یک پزشک بجای اینکه شما را معاینه کند، با اعصاب ناراحت با شما برخورد کند. به هیچ وجه وضعیت خوشایندی ایجاد نمی شود. به همین سبب، پزشک ممکن است تظاهر کند که همه چیز خوب است. این نقاب او خواهد بود.

من ….هستم؛ جای خالی را با نقاب های شخصیت پر کنید

شما ممکن است بگویید که من یک پدر هستم. من برادر، خواهر، مادر، دوست، مرد، زن، معلم، شاگرد، فروشنده، کاسب، خریدار و هر آنچه که بشود گفت، هستم. گاهی پیش می آید که یک مادر عمده کاری که انجام می دهد تربیت یک فرزند است. یک مرد ممکن است عمدتا مشغول مراوده و تعامل با مشتری ها باشد. یک بازاری، مشخصا در بازار کار میکند و بواسطه شغلش با مشاغل و افراد مختلفی در تماس است.

هر یک از این جنبه ها، صرفا یک لایه از هویت او را تشکیل می دهند. در نگاه قدری عمیق تر، شما ممکن است بگویید که یک شخص با پوست تیره، روشن، نژاد آسیایی، اروپایی، هویت ملی بخصوصی هستید. وقتی که ما خودمان را با شغل مان، کاری که انجام می دهیم، و هویتی که به صورت جمعی با برخی از افراد دیگر برای خود اختیار کرده ایم، می شناسیم، آن موقع ما با نقاب خود همسان شده ایم.

همسان شدن با پرسونا چه مشکلی دارد؟

اگر شما فقط خودتان را با شغل تان که برای نمونه یک دندان پزشک است، تعریف کنید، ممکن است نتوانید در شرایط مختلف، واکنش های مورد نیاز را نشان دهید. برای نمونه در نظر بگیرید که یک شخصی عموما بواسطه شغلش و یا جایگاهش در خانواده، برخوردی قاطع از خود نشان می دهد.

چنین شخصی اگر در شرایطی قرار گیرد که نیاز به انعطاف، مهربانی خاشعانه و فروتنی دارد، ممکن است نتواند اقتضای واقعی موقعیت را بشناسد. او ممکن است که تصور کند باید حتما به صورت قاطعانه برخورد کند وگرنه شخصیت اش زیر سوال می رود. او در صورتی که برخورد متفاوتی از خودش نشان دهد، چه بسا خودش را نمی شناسد و سر درگم می شود.

محدود شدن خلاقیت و نقاب شخصیت

نقاب شخصیت می تواند باعث ایجاد واکنش ها و تصمیم های قابل پیش بینی توسط شما بشود. وقتی که شما نقاب شخصیت بخصوصی را بر چهره زده اید، دیگر نمی توانید با شرایط به صورت بدون پیش فرض و خلاقانه مواجه شوید. برای مثال، تصور کنید که یک شخصی همواره بواسطه شغلش که کار در مهد کودک است، با کودکان سر و کار دارد.

به همین واسطه، عموما برخوردی مهربانانه دارد. او ممکن است به راحتی با کودک درونش وصل باشد و کودکانه صحبت و رفتار کند. چنین فردی در شرایطی که نیازمند بروز و شکوفایی زنانگی، نشان دادن قاطعیت، و برخوردهای بزرگسالانه است، با دشواری بسیاری روبرو خواهد شد. نقاب مهربانی و کودکانگی، سبب می شود که ابعاد دیگر شخصیت او کاملا در تاریکی باقی بمانند. و او نتواند به بخش های رشد یافته تر وجودش دسترسی داشته باشد.